اهل تزوير و ريا،
در كوچه، چون شحنه،
ميلميدند در آن،
لمكدهي كوچهي ما،
روي سكوي سمنتي بزرگ مسجد،
(مسجد حاج رضا)
و درگوشي،
با هم،
... پِچ پِچ !
- كه فلاني بيدين
... و زن بهماني فاحـ... است
مرگ روزها
پدرم ...!
دیرگاهیست رفته است
پدرم بی خبر از این روزها
سال ها پیش مرده است
پدرم وقتی رفت
من تو خواب می دیدم
رنگ خاکستر تنهایی را
کوشه ی بوم حیاط کز کرده است
باز من می ترسم
که ببینم برق چشمان سیاهی ها را
و برادرهایم یک به یک پیر شوند
حول برم می دارد!
راستش می ترسم وقتی که
هیبت تنهایی در خوابم چون سایه می آید
و چقدر برق چشمان سیاهی ها هم
در شب تنهایی وحشت زاست
مادرم دور از من
با غم تنهایی کنج اتاق کز کرده است
موقع در زدنم بی توقع قانع می خندد:
آمدی؟! جان ننه !
من فقط می خندم
می ترسم در شب تنهای بی خبر چشمانی برق زنند!
ونگاهش گوشه ای کنج اتاق یخ بزند
توهم
در انزوایی اینچنین!
من حتا از نور
چراغ برق كوچهيمان
كه در قعر شبهاي سرد و سیاه
از پس پنجرهي ايوان خانهيمان مرا ديد ميزند
ميترسم ...!
« زندگي قابل تحمل نيست
مگر ديوانگي چاشني آن باشد. » نيچه
با كمال صداقت: تقديم به كوه نوردان شريف
و عفيضه خانم كه كمال مهرباني بود. در كوچهي تبريز. روحش شاد!
كوه مأمن ديوانههاست
زني مهربان كه هميشه صبحها
سر كوچه ميايستاد
عفيضه خانم بود
روزي به مادرم گفت: آي زن!
صبحها ديوانهوار به كجا ميرود اين پسر؟!
پسرت را ميگويم،
توبرهاي بر دوشاش!
مادرم گفتهبود: كوه
ـــ كوه؟!
زنش بده خلاص، ديوانه است اين پسر!
توبره بر دوش و كوه
و من آن روز فهميدم كه كوه كار ديوانههاست !!!
درآمد
كوچهي ما،
كوچهاي سرشار از اوج طراوتها بود.
كوچه با آنهمه شاديهايش،
روزگارش سخت بود !
باهمه رنج و فلاكتهايش،
مردمانش ساده، بيرنگ بود.
باغچهها دركوچه با همهي سوزِ خزان،
چه طراوتها داشت!
... وچه عطرآگين بود!
كوچه چون، دشتي در فصل بهار،
مملو از خيل شقايقها بود.
باهمه سوزِ خزان و مِه و ابر
نغمهي شوق شكفتن،
نغمهي شوق پرستوهاي عاشق شهر
از كران ميآمد :
نوبت فصل خزان و مِه و ابر،
گر زِ گذر درگذرد.
بر سر راه بهار،
منتطر چشم براه بنشينيم؛
تا صبا باز آيد؛
مژده از آن بازشكفتن آرد؛
خبر از شوق كبوترهاي عاشق و مست
خبر از عطر بهار،
دشت و دَمَن
... خبر از هزار دستانِ چمن
معرّفي نامه
نامم يعقوب
شهرتم، رستميِ ثالث
زادهي شهر بُناب
سمتِ گزاوشت
كوچهي تبريزم
زمستان ۱۳۷۷ يزد، هنگامي كه ميخواستم خودم را به يك دوست شاعر و هنرور يزدي (زندهياد كاظم ثابتي اشرف كارمند اسبق بانك ملي در يزد) معرفي كنم اين قطعه را گفتم.
كوچهي تبريز،
كوچهي عشق و نجابت
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
كوچه در خلوت دمكردهي ظهر،
عابري داشت؛ عزيز
دختر طنّاز همسايه،
چادر گلداري سر ميكرد.
و خُرامان مثل سروي گلپوش
چون بهاري جانبخش،
... در كوچه از آن دور ميآمد.
جان ز شيداييها پر ميزد.
كي توان چشم بپوشيد و نديد ؟!
مگرآن روي بپوشاند و آشوب فروبنشاند.
كوچه در آن لحظه،
مملو از عشق و نجابت ميشد.
عشق در كوچه، چه موجي ميزد !
عقل از سر،غصه از دل ميرست.
... و نگاه، حاكي از خواهش دلها ميشد.
دختر زيباي كوچهي عشق،
دختر دلها بود.
همچو يك ابرِ بهار،
هي طراوت ميريخت
تازهگي ميباريد.
گونههايش مثل سيبينورس،سرخ و سپيد،
قامتي همچون سرو،
ناوك مژگانش عالمي داشت، چه بود ؟!
لحظههاي گذرش از كوچه
كوچه سرشارِ سرافشاني بود.
با همه اخم و تَخم، فيس و افاده
... دلرباييهايش پيدا بود.
دخترطنّاز كوچهي ما،
عصرها، وقتي از مدرسه خارج ميشد.
چون سواراني از دشت اميد
گويي انگار كه از مكتب عشق ميآيد
لحظهي آمدنش، مثل يك باد بهار،
پاك و مغرور، چون هوايي تازه
اندكي مانده به كوچه،
كوچه را جان ميداد.
در گذر خاك به رقص ميآمد.
اي كه در، موسم شيدايي و شور،
چشم در راه عزيزي بودي،
دل به آني لبخند
يا به يك لحظه تبسّم دادي،ميداني
زنگ آخر، زنگ دلتنگيهاست.
لحظههايم سخت سنگين ميشد.
لحظهي آمدنش موسم، دربدريهايم بود.
دل سودازده و رسوايم،
همچو سير و سركه ميجوشيد.
لحظهي ديدارش،
لحظهي پيوند دلها بود.
من و دل سرگردان،
مثل ماهي پنهان در برِ ابر،
كوچه در كوچه پي خورشيدش،
پا به پايش تا ته كوچهي عشق،
تا به سرحد جنون
تا به آن وادي رسواييها،
... ميرفتم
دختركوچهي عشق،
چه تماشايي بود،
چه متانتها داشت.
با نگاهي نافذ، سرشار از حُجب و حيا،
با چه رازي ميرفت ؟!
بار عشق چه كسي در دل داشت؟!
و چه ميرفت! مثل آهو نگران، دلواپس،
از نگاهي ناپاك، سخني ناهنجار،
همچو يك قافلهسالار عشق،
كه همه بار وجودش عشق و زيبايي بود.
لحظهها شورانگيز، بخت هم با ما بود.
و نسيم گاهگاهي،
گوشهي چادرگلدارش را سُر ميداد.
چادر از لاي لب و دندانش ول ميشد.
دختر از شرم وحيا هول ميشد.
نازنازان، دست برپيچهي چادر
مثل يك مثنوي عشق، حكايتها داشت ناوك مژگانش.
عطر زيباييها،
بوي مطبوع طراوت،
كوچه را از اطراف،
تا چهل همسايه برميداشت.
گردني همچو بلور
صورتش ماه تمام چون خود نور،
گيسواني چون شب،
من به تابي در تب،
كوچه از زيبايي پُر ميشد.
خاك از شور و شعف پَر ميزد.
كوچه سرشار ظرافتها بود.
در گذر قاعدهي مَحرم و نامَحرم بود.
چشمها ميگفتند :
چهكسي مَحرم بود؛
... چهكسي نامَحرم ؟!
دختر خوبيها،
طُرّه افشان بر پيشاني خود،
مثل يك خرمن سبزي در باد،
چهرهاي داشت چو ماه
پنجه در پنجهي آفتاب ميزد
با دهاني به مثال غنچه
و لباني چون قند،
سخني دلچسب و خندهاي شيرين داشت.
با نگاه گرم و گيرايش
و قدمهاي معطر چو بهار،
پيك خوبيها بود.
مثل آن قاصدك خوشخبر وادي عشق
از آن دور پيدابود.
همچو آهو،
به سر بركهي عشق
نم نمك ميآمد.
دلبريها ميكرد.
و خُرامان،
با نگاهي نگران،
كه در آن رازي بود
از در خانهي ما رد ميشد.
و نگاهم،
تا ته كوچه به دنبالش بود.
با نجابت به وداع برميگشت.
خندهاي ميكرد و در ميزد.
ياد افسانهي مجنون ميكرد.
... و تمام،
اي دريغا! كه هنوز
تا به امروز، ندانستم من،
در نگاهش چه معمايي بود؟
كه مرا آنگونه،
شيفتهي خود ميكرد.
ياد آن دل،
كه به خلوت، من از او دزديدم.
ياد آن بوسه،
كه با دلهره در خلوت ظهر
از لب شيرينش ميچيدم.
ياد باد آنهمه شيدايي و شور،
آنهمه طنازي،
... رسوايي
آغاز، مرند اول پاييز سال ۱۳۷۳ پايان، زمستان ۱۳۷۴ يزد
سراب ... !
در سرزمين من
آنجا كه عشق را
تا سينه زير خاك ميبرند و
سنگسار ميكنند
در آن اهورا ديار من
آنجا كه مهرباني، كيميايياست ناياب
مهربانان را
در سكوتي سياه ميبرند و
... خسته در خاك ميكنند
در آن ديار بر غم نشستگان
... زبانها به حلقوم بستگان
مبادا كه از عشق سرودي!
و از مهرباني سروري!
كه عاشقان را، حلّاجوار
بر سر دار ميكشند و مدفون به خاك ميكنند.
... آري اينجا همان سرزمينِ سرابِ عدالت است!
مهریز یزد ــ تابستان ۱۳۷۴
عسسها در مِه
در ميان مِه و اندوهِ
به هم ريختهي شهر خزان
مردماني چو عسس
چون مفتّشهايي
ناشناس و مرموز
با تقدّس به نقابي هر روز
كَز سر هر گذري ميگذري
ميپايند ...؛
با تكبّر عابران را !
ـــ آي ... رهگذر!
ــــ به كجايي؟!
كَز كجا ميآيي؟!
ــ با توام آي ... بيا !
ــ در دل انديشهيْ تو چيست؟!
ـــ بگو ...!
ـــ عشق در جانات نيست ...؟!
ـــ با تواَم آي ... بگو ...!
و مبادا كه ... !
بگويي ... آري!
ــ روزگاري
... در همين كوچه دلم عاشق بود.
شب باراني
دوش، به يادت قدمزنان
به روي سنگفرش، خيس خيابان
باران بود و ترانهي پاييزي
به زير چترم، جاي تو خالي
نيمي از آن، به سر گرفتم
... نيم ديگر، به ياد تو خالي
مرند - بهار ۱۳۷۳
ترانهي باران
در كوچههاي باران
دوش از فراقت اي جان
چشمان من چه بيتاب!
از چشم خيس باران
عاشق ترانه ميخواند
... چون دشت در بهاران
-----------------------------------------------------------------------------
جام عشق
تو جامي ...!
جام عشق و مهرباني
شرابي تو ...!
شراب زندگاني
شبي مينوشم از جام دو لعلات!
... اگر داني تو دردم، يا نداني
----------------------------------------------------------------------------
نوش دارو
روزي آيي به سراغم
و كُني يادم تو
چه ثمر ...؟!
كه در آن روز
نيابي از من هيچ اثر
باشد آن روز نباشم
... كه بداني بودم.
----------------------------------------------------------------------------------
شكفتن
مژده اي عاشق جانسوخته،
اي ...! دل داده زِ كف
انتظاري جانكاه در راه است.
در ستيزيم همه،
با همه رنج و حسرت
تا بروييم و بياموزيم روييدن را
تا بفهميم صدايِ نُت باد،
... موسيقيِ باران را
كوچهي تبري
... گاهي وقتها، خيلي دلم براي كوچه تنگ ميشود؛ خاصه براي كوچهي كودكـيها، با آنهمه همهمه و شاديهايش، دربدري و دردهايش، روزگاري كه با همهي كامها و ناكاميها توشهاي براي امروزِ قلمم بود؛ كه در آن گذرگاه نهچندان هموار با هيچ چيز خوش بوديم و فارغ، و با اندكي ناكامي بغضمان ميتركيد. كمخرج و بالانشين، تنها دلخوشيمان تيله بازي، الك و دولك و گِلبازي، و در ايام سرد زمستان با همهي سوزِ سرما برفبازي، انگشتانمان از فرط سرما يخ ميزد؛ سرخ ميشد، ورم ميكرد؛ اما باز فردا سرسره بود و برفبازي. و تنها حسرتمان، دوچرخهي شيك پسرحاجآقا و توپ چرمِ گرانقيمت و رنگارنگ پسر فلاني (كه شازده هميشه ماشين شيك پاپاشو و خانهي مجلّلشان را به رخ ما ميكشيد و هِي پُز ميداد و دل ما هم هِي ميسـوخت.) حـال بـا ايـن اوصــاف دوچــرخه و تـوپ چـارهاي جـز
پنچرشدن نداشتند؛ و تنها گناهشان اين بودكه مال ما نبودند؛ و تنها گناه حسرت خوردن ما هم اين بود؛ كه قدرت خريد حتي يك توپ پلاستيكي را هم نداشتيم
بزرگتركه ميشديم و اگر با خودمان بود نميشديم و در همان ايام كودكي در كوچه پس كوچههاي آن، سبكبال و فارغ پرسه ميزديم و با همان حسرتها و آرزوهاي روزگاركـودكي ميسوختيم و ميساختيم و همهي عمر با زلال كودكانه ميزيستيم؛ بهتر از اين بود كه يك عمر لاجَرَم با رنج و حسرت و ناكامي، پنجه در پنجهي قهـار اين بهاصطلاح زندگي درافكنيم.
به هرحال حسرتها و آرزوهايمان نيز با ما بزرگتر و بزرگتر ميشدند؛ ديگر عارمان ميآمد؛ كه پابرهنه شلواركشدار بپوشيم و موهاي ژوليده داشته باشيم و آن موقع حسرت، تنها حسرت دوچرخه و توپ نبود؛ اينها تنها گوشهاي ازحسرت هايمان بودند. نداشتن خانهاي گرم و نرم، خانهاي كه بشود اسمش را خانه گذاشت؛ مادري كه خانم خانه باشد؛ با طراوتها و مهربانيهاي خاص آن، مادر واژهي است زيبا و بامنزلت، جامي است؛ سرشارشراب مهرباني، كه بار معنايي قرنها مهر و محبت تمدن بشري را باجان و دل به دوش ميكشد اما وقتي همين مادر با همهي ويژهگيهاي متعالي يك مـادر، با تمـام مـرارتهــا و مـشقتهـاي يك روزگـــار سخت دست بهگريباناست؛ طبعا آن طراوت و مهربانيهاي مادرانه رو به تحليل خواهدگذاشت.
و بيچاره ما، ما كه هيچ چارهاي نداشتيم؛ جز تحمّل، كوچه كوچهي مادران دردمند و زحمت كشي بود كه براي لقمهاينان، معاشياندك، از صبح تا شب با جانكندن ميدويدند. مادر قبل از هرچيزي يك مادر است؛ مادر يا بايد مادر باشد و يا رختشوي خانهي مردم. و از همه بدتر نداشتن سايهي پدري در بالاي سرمان، پدرمان را كه هيچ ـ دمار از روزگارمان درآورد. اصلا نفهميديم؛ كي كودك بوديم و كي نانآور، همچون يخ آخرزمستان كه روي سنگفرش داغ كوچهها تصعيد ميشود، ما هم تصعيد شديم؛ ازكودكي پا به پيري گذاشتيم؛ ايام شيرين كودكيها و نوجوانيهايمان دود شد و رفت هوا؛ يعني هيچ! در دالانهاي سرد و تاريك زندگي سردرگم و حيران، آنگونه كه بايد، دنياي خوش كودكيها و ايام شيطنت و نوجوانيها را حس نكرديم. و همه، در هالهاي از ترس و حسرت، و ناكامي گذشت. بسان شتر در بياباني برهوت با خون دل دندان خشم برجگر خونين فشرديم و مانديم؛ خارخورديم كه خوار نشويم؛ گردنمان راست بود و سرمان بالا، هرگونه رنج و فلاكت و بدبختي را تحمل كرديم و دم نزديم؛ حاشا! و الا! ريا و تزوير!
وقتي سايهي پدري سرحال و كاري بالاي سرت هست كه هست، بودن او برايت معناي چنداني ندارد اما وقتي رفت، و ديگر نيست، نبود آن صدچندان از بودنش براي تو ملموستر است. مگر ميشود، در گير و دار زندگي و بدبياريهاي آن، آنهم وقتي كه نوجواني بيش نيستي، به واژهي پدر، و نبودآن فكرنكني؟!
كوچه گويي آيينهي تمامنماي همهي خوشبختيها و بدبختيها بود؛ آدمهاي جورواجوري در آن بودند، در آن كوچهي خوشبختيها و دربدريها، آدمهايي مثل آدمهاي تيرهبخت همهي كوچهها، مَش كريم آقا، با طبعي بلند، سربلندانه براي زندگياش ميسوخت؛ او بود كه به خاطر نداشتن هزينهي مداواي دخترك بيمارش، دندان خشم بر جگرخونين فشرد؛ و دخترك را به اجبار با دلي پردرد و چشمي پر اشك به دست تقدير سپرد. يا مشهدي ذولفقار كه از صبح تا شب براي لقمهاي نان با التماس بر در خان جان ميكند. و هر شب درماه محرم، ماهيكه براي عدالت و آزادي جانها دادند و خونها ريخته شد؛ سر شام نذري در مسجد منبر را دودستي ميگرفت و تكان ميداد؛ باالتماس گريه ميكرد و از خدا طلب عفو گناهانش را داشت. همسرش هم رختشوي خانهي آغاميرزا عبـ ... خان بود. بـــا هفت ســــر عايلـه از مَمِـهخور تا پَپـهخور، همـه در قـاليبـافخـانه
از دمِ صبح تا سر شب در دخمهاي تاريك و نمور با جانكندن در پي معيشت بودند. مانده بودم اينها كه اصلا فرصت گناه كردن نداشتند پس در پي آمرزش كدامين گناه بودهاند؟! يا عموصادق كه از بام تا شام هر روز سردار قالي مينشست و غُرغُر ميكرد؛ و از بدي روزگارش ميناليد. به كدامين گناه بايد اينهمه رنج را تحمّل ميكرد و يا عبدا...، روبروي مسجد، مسجد حاج رضا، با آن خانهي خرابهاش، كه جز چند اصله درخت نارون زينتي نداشت. بچههاي كوچه عبدا... گربه صدايش ميكردند. لقبش اين بود. چرا به چه دليل نميدانم. از جورابهاي پلاستيكي و ارغوانياش به علت پوسيدگي اثري نمانده بود. اما ساقهاي آن از مُچ نحيف و چركين پاهايش هنوز نمايان بود. با موهاي ژوليده جامهاي پاره پاره بر تن و پاپوشهاي مندرس در پا هميشه متفكرانه در خودش غوطهور بود. تا روز مرگش كسي خندهاش را نديد. نميدانم شايد در خفا براي ما و اين زندگي نكبتبارمان ميخنديد. كسي چه ميداند؟!
آرام ميآمد و آرام ميرفت. بي هيچ آزاري، با كسي كاري نداشت. اگر با او كاري نداشتند. و گاهي بيخرداني بودند كه سربهسرش ميگذاشتند. سنگ به سويش پرت ميكردند. و او بيتوجه رد ميشد. و گاهي به ناچار پاسخ ميداد. همهي هست و نيستاش پوششي كهنه و ناچيز بود. چند سالي ميشد كه بـرتـن داشـت. با صندوقي قديمي و پوسيــده كـه شــبها محل خوابش بود. و ويرانهاي كه از پدر به ارث برده بود. كه هنوز پنجرههاي چوبي و مشبك آن با طاقهاي كشويياش بر جا بود. ميگفتند كه عشق به جنوناش كشيده. عشق به دختر همسايه. خانوادهاي كه انگار كمي متمكّنتر از خانوادهي عبدا... بودند. دخترشان را كه عبدا... دوست ميداشت. مانع وصالش شدهبودند. و اين عرصه را بر عبدا... تنگ كرده بود. و كارش ديگر با خدا بود. واي چه، چه ميكند اين عشق! اما عبدا... به اين سادگيها دست بردار نبود. سرش از سوداي عشق سرشار بود. حين گذر از در خانهي معشوق هميشه اميدوارانه نگاهي ميكرد. و ميگذشت. انگار هنوز جوابش نكردهاند. و اين بود سرگذشت عبدا...! من گمان دارم وقتي مُرد هنوز عاشق بود. كسي چه ميداند!
مادرها ميگفتند نفرين مادر گرفتهاش، پدرها نيز همچنين و واعظ محل هم ميگفت چون به واجبات عمل نكرده خدا به اين روز انداختهاش و من در عالم كودكي ميگفتم كه اين خداي رحمان و رحيم عجب خدايياست كه از اينهمه آدم چه ظاهرشان يكجور و باطنشان صدجور بل هزار، زورش فقط به عبدا... رسيده.
خلاصه هر كسي به نوعي از بيچارگي اين مرد بهره برداري ميكرد. تا ادعاي خود را ثابت كند و دروغش را به كرسي نشاند. كوچه سرشار از فلاكت و بدبختي بود. و عبـــدا... بـــدبـــختياش بــا مـــرگ تمــام و خوشبـــختياش بــا آن آغاز كـرد. مرگ برايش پلي شد طلايي كه او را از جهان بدبختيها به دنياي خوشبختيهايش ميرساند. و من جنوناش را فقط با عشق ميتوانم توجيه كنم.
با اينهمه كوچه آدمهاي خوشبختي هم داشت. آدم هاي مثلا خوشبخت و معتبركوچه كه خرج بريز و بپاش وخوشگذراني هاي يكماه آنها ميتوانست يك زندگي را از فلاكت و نابودي نجات دهد.
* « قاصدك!
برو آنجا كه بود چشمي و گوشي با كس
برو آنجا كه تو را منتظرند
قاصدك!
در دل من همه كورند و كرند. » ( شعر قاصدك- مهدي اخوان ثالث )
ايام مُحرم كوچه حال و هوايي ديگر داشت؛ همه چيز بوي مُحرم ميداد، بوي امامحسين بوي عدالت، بوي آزادگي، بوي شهادت، دستهجات عزاداري (سينهزنها، زنجيرزنها، قمهزنها) كه اكثرا افراد شناخته شده و معروف محله بودند؛ يكـي پس از ديگــري از كوچه رد ميشدند. زنان و مردان دردمنــد كوچـه اكثرا زنهــا، آنهــايي كه حاجتي يا مريضي داشتند؛ و يا گرهي در زندگي شان بود، سر بنبستهاي كوچه جمع ميشدند؛ با گريـهاي خفيف سر راه عـزاداران و دستـهي قمـهزنهـا مينشستند، و يا چهارقد خود را زير پاي آنها ميانداختند، تا جهت رفع حاجتشان دعايي بشود. و اين دست تمنايي بود؛ كه شايد گشايشي باشد.
نوحهخوانها و تعزيهخوانها، طوري با صداي ماتم گرفته از مصيبتهاي رفته دركربلا و ماتم اسيران نوحهسرايي ميكردند: « دوراي گلسوز توشن، صدپاره قارداش، داغلدر لشكريم قلچاره قارداش» كه ماها با آنهمه فلاكت و بدبختي درد خودمان را فراموش ميكرديم. و در آن حال و هواي كودكي ناخواسته بغضمان ميتركيد. چشم هايمان گريان ميشد و پُرِ اشك، و اين ارادتي بود؛ بيهيچ توقع و ريايي.
دستهجات عزاداري به سمت (كوچهي سيف العلما) ميرفتند. و ما هم پشت سرشان، با ترس و احتياط به قمهزنها نگاه ميكرديم؛ كه مبادا آسيبي برسانند. شب همان روز همه در مسجد جمع ميشدند؛ آنهاييكه قمهزده بودند با دستمالي خونآلود كه از فرق سر تا زير چانهشان با گره محكم ميكردند؛ و كلاهي كه معمولا از پشم گوسفند بافته ميشد با هيبت قفقازي بر سر و تسبيح دانه درشت ياقوتي در دست (شراق، شــوروق) از حاضــرين ديگــر مجلس مشــخصتــر مينمودنــد؛ وارد
مجلس ميشدند و بدون هيچ تعارفي در صدر آن مينشستند وحكايتها و تحليلها شروع ميشد؛ از قمه و قمهزني، ربّعلي چنان از برق و برندگي قمهاش ميگفت و با افتخار سخن ميراند؛ و طــوري با دين و ايمان گرهش ميزد و توصيف ميكرد؛ كه انگار همين الآن از دانشگاه سوربن با مدرك دكتراي اديانشناسي فارغالتحصيل شده! جالب اينكه ما با چه حيرتي كودكانه و با چه ولعي سادهلوحانه گوش ميداديم!
همه وارد حياط ميرزا عـ ... خان ميشدند و ما هم، ولولهاي بود در حياط، خان در مهتابـي ايوانش با پيپي بر لب، كت و شلوار و پيراهني مرتب و اتوكشيده بر تن و كفش براق و واكس خورده به پا و كلاهفرنگي بر سر كه با تكاندادن سرش به دستهي قمهزنها و ديگر عزاداران خوشآمدميگفت. با اشارهي خان مَشمَمي كه نوكر و چوپان، و عموعوض كه باغبان خان بودند؛ با شير داغ و نانشيرمال تنوري از حاضرين پذيرايي ميكردند. بعد از آن در حياط غوغايي به پا ميشد، كه من هنوز هم كه هنوز است با ياد آن صحنهها مو بر تنم سيخ ميشود.
در گوشهي حياط يكي كَفَنپوش با قمهاي آخته دردست اذان ميگفت و ورد ميخواند:«اكبر شهزاديه قوربان بو جان اُلسون جَـرَه، بو كَفَن بو باش بو خَنچَل لَخته قان اُلسون جَـرَه» قمهها بــرقزنــان در هـوا ميچــرخيدند. و صداي ياحسين
فضا را پر ميكرد، و انگار صحنه، صحنهي كربلا بود. و هميشه سوالي بيجواب، مشغلهي ذهن كودكانهي من بود؛ كه چرا خان چون امپراتوري از آن بالا فقط به عنوان تماشاچي نظارهگر اين صحنههاي خونين بود؟! ... چرا؟! چرا او خود قمــه نميزد؟! مگر او در پي صواب و موهبت الهي نبود ؟!
خلاصه كوچه از هر رنگي در خود داشت؛ رنگ عشق، رنگ حسرت، رنگ مهر، رنگ نكبت تار و پودش از غمها وشاديها بود. تحمل آنهمه رنج و ناكامي در آن كوچهي تنهايي غريب مينمود مگر عشق و جنون و آن نگاههاي پاك و مهرآميز دختركان دمِ بخت و طنّاز كوچه را چاشني گذران روزگار حسرتبار خود ميكردي. كه هرچه در اين دفتر ميخوانيد. همه بر گرفته از آن روزگار است. از آن روزهاي كودكي و نوجواني، بيهيچ قصد و غرض و جسارتي در طبق اخلاص و حتما اگر شما چنين كوچهاي در آن ايام داشتيد، كه داشتهايد؛ خاطراتش هيچوقت فراموشتان نخواهد شد، كه من از ياد كوچهي تبريز و روزگاري كه در آن سپري شد. لَختي غافل شوم !
... مباد آن روز !
يعقوب رستمي ثالث
كرج - پاييز سال ۱۳۸۵ خورشيدي